Veel IC-verpleegkundigen herkennen het na hun dienst: een zeurende rug, stijve schouders of pijn in de nek. Met andere woorden, het lichaam voelt zwaar. Het wordt soms gezien als “onderdeel van het werk”. Toch is het dat niet. Het is een teken dat de fysieke belasting op de IC structureel hoog is.
In Nederland en België laten diverse onderzoeken zien dat een groot deel van de verpleegkundigen te maken heeft met lichamelijke klachten.
Rug-, nek- en schouderpijn komen veel voor. Bij intensieve zorg (IC) is de belasting vaak nog groter, omdat patiënten volledig afhankelijk zijn van zorgverleners om te bewegen.
Het werk vraagt veel van het lichaam
Zorg op de IC vraagt veel van het lichaam. Dat komt door meerdere factoren die steeds terugkomen in het dagelijkse werk:
-
Patiënten kunnen vaak niet meebewegen
Draaien, hogerop leggen en verplaatsen in bed vraagt kracht van de verpleegkundige.
-
Veel apparatuur rond het bed
Slangen, lijnen en pompen beperken de ruimte. Hierdoor wordt vaak gewerkt in een gebogen of gedraaide houding.
-
Veel herhaling van herpositioneren
Herpositioneren gebeurt meerdere keren per dienst, dag in dag uit.
-
Werken onder tijdsdruk
In acute situaties moet snel gehandeld worden. Er is dan weinig tijd om uitgebreid hulpmiddelen te regelen.
Elke handeling lijkt klein, maar samen zorgen ze voor een hoge fysieke belasting van rug, nek en schouders.
Het gevolg voor verpleegkundigen en teams
Wanneer fysieke klachten blijven terugkomen, kan dat leiden tot uitval. Verpleegkundigen melden zich ziek of kiezen er uiteindelijk voor om minder te werken of het vak te verlaten. Dat heeft direct gevolgen voor het team. De werkdruk voor collega’s stijgt en ervaring gaat verloren. Juist op de IC, waar kennis en routine belangrijk zijn, is dat een risico.
Hulpmiddelen zijn er al, maar vragen vaak veel
In ziekenhuizen wordt al veel gedaan om fysieke belasting te verminderen. Tilliften, glijzeilen en andere hulpmiddelen zijn beschikbaar. Toch zijn deze in de praktijk niet altijd eenvoudig in gebruik.
Ze moeten vaak eerst worden gehaald en klaargezet. Soms moeten ze onder de patiënt worden aangebracht. In andere situaties zijn meerdere collega’s nodig om een patiënt veilig te draaien, bijvoorbeeld van buik- naar rugligging. Dat kost tijd en mankracht, en die zijn op de Intensive Care niet altijd direct beschikbaar.
Oplossingen die aansluiten en meebewegen bij het werk
Daarom groeit de aandacht voor oplossingen die vast onderdeel zijn van het bed en geen extra handelingen vragen. Hulpmiddelen die altijd beschikbaar zijn en het werk lichter maken bij elke beweging.
Een voorbeeld hiervan zijn glij-hoeslakens, zoals de UltraSlider. Deze matrashoes zit als een hoeslaken om het matras en blijft daar liggen. Bij het draaien of verplaatsen van een patiënt wordt gebruikgemaakt van de glijlaag in de hoes en het katoenen onderlaken. Hierdoor is minder kracht nodig en zijn vaak minder collega’s nodig per handeling.
Voor verpleegkundigen betekent dit minder belasting van rug, schouders en nek, juist bij de handelingen die elke dienst terugkomen.
Aandacht voor ergonomie in het beleid
Fysieke klachten op de IC zijn geen individueel probleem, maar een arbeidsrisico dat aandacht vraagt van zorginstellingen. Steeds meer organisaties kiezen daarom voor een combinatie van maatregelen: goede hulpmiddelen én gerichte scholing.
Instellingen kunnen bijvoorbeeld samenwerken met gespecialiseerde bureaus zoals Zwaartepunt in Nederland, of ergonomiedeskundigen inschakelen zoals Filip Buckens in België. Training helpt teams om bewuster en veiliger te werken. Hulpmiddelen in het bed helpen om die manier van werken ook vol te houden in de praktijk.
In onderstaande video legt Filip Buckens uit hoe je, met zo min mogelijk belasting, een patiënt van rug naar zijlig overbrengt met 1 of 2 hulpverleners:
Kleine verandering met een groot verschil
De fysieke belasting op de IC zal nooit helemaal verdwijnen. Maar elke handeling die minder kracht vraagt, helpt. Door te kiezen voor oplossingen die passen bij de dagelijkse praktijk, kunnen zorginstellingen bijdragen aan gezondere verpleegkundigen en sterkere teams.
De UltraSlider is daar een voorbeeld van: een praktische aanpassing die helpt om het werk aan het bed minder zwaar te maken, elke dienst opnieuw.
Mocht je daar meer informatie over willen, laat het zeker even weten. Onze collega’s staan klaar om je te helpen en er zijn gratis testexemplaren verkrijgbaar.
Bronnen: