Een brand in een ziekenhuis is operationeel anders dan vrijwel elke andere ontruiming. Veel aanwezigen zijn niet-zelfredzaam, bedgebonden, of zijn verbonden met medische apparatuur. Daardoor hangt de snelheid van de evacuatie sterk af van beschikbare medewerkers én de juiste hulpmiddelen.
In december 2025 is door Policlinico San Martino (Genua, Italië) een praktijkgerichte studie gepubliceerd die precies dit onderzoekt: kan een evacuatiesheet de evacuatieprestaties meetbaar verbeteren, met name in oudere zorggebouwen?
Waarom deze studie relevant is voor BHV en brandveiligheid
De auteurs benoemen een herkenbare uitdaging in oudere (of bouwkundig beperkte) zorglocaties: enkel een horizontale evacuatie is niet altijd goed uitvoerbaar als compartimentering onvoldoende is of bouwkundige aanpassingen lastig zijn. In die situaties kan een verticale evacuatie via interne trappen de enige realistische route worden voor minder-mobiele patiënten.
Dat maakt de centrale vraag praktisch en urgent: hoe verplaats je patiënten sneller, veiliger en met minder mensen, juist wanneer de bezetting laag is?
Wat is er getest in Genoa?
e onderzoekers voerden evacuatiesimulaties uit tijdens de nachtdienst—het meest kritische scenario door beperkte personeelscapaciteit. Ze vergeleken twee werkwijzen:
1) Evacuatiesheet-methode (S-CAPEPOD®)
Een evacuatiesheet die permanent onder het matras gepositioneerd is. De patiënt kan daardoor door slepen worden verplaatst, zowel horizontaal (door de gang) als verticaal (op trappen).
2) Conventionele methode
Horizontale verplaatsing met het ziekenhuisbed, gevolgd door verticale evacuatie met een rescue sheet (zoals de Retmex). Dit vraagt doorgaans meer handelingen en vaak ook tilwerk.
Situatie:
De standaardroute in de oefeningen bestond uit circa 30 meter gang plus ongeveer 18 meter verticale verplaatsing via de trappen om een aangewezen veilige zone te bereiken.
Resultaten die je wilt onthouden
Het evacuatiedoek presteerde in de scenario’s beter dan de conventionele aanpak, vooral in de eerste 15 minuten. Door de auteurs werden deze eerste 15 minuten als de beslissende fase van een incident genoemd.
Belangrijkste uitkomsten:
-
Gemiddelde evacuatietijd met evacuatiesheet: 2 minuten 35 seconden per patiënt.
-
Aantal geëvacueerde patiënten in 15 minuten: 7 met evacuatiesheet versus 3 met de conventionele methode. Dat is een efficiëntiewinst van meer dan 50%.
-
Personeelsinzet: vaak 2 medewerkers met de evacuatiesheet voor horizontale én verticale verplaatsing, tegenover 4 medewerkers bij de conventionele aanpak.
-
Operationeel voordeel: meerdere patiënten kunnen sneller naar de veilige zone, terwijl routes minder snel geblokkeerd worden voor hulpdiensten en zorgteams.
Praktische implicaties voor BHV’ers
Overweeg je evacuatiesheets bij jouw organisatie? Dan wijst deze studie op drie duidelijke implementatiepunten:
-
Beschikbaarheid op de plek van gebruik
Dat de evacuatie sheets permanent onder het matras liggen, is cruciaal: het hulpmiddel is direct inzetbaar, en voorkomt dat je eerst materialen moet gaan halen.
-
Training en controle
Effectiviteit hangt samen met correcte installatie onder het matras en routine. In de studie werd gewerkt met gestructureerde instructie en training (incl. ondersteunend materiaal zoals video).
-
Realistische scenario’s trainen
Train expliciet op: bezetting tijdens nachtdienst, trap evacuaties en uitzonderlijke situaties, zoals obesitas evacuatie (de studie benoemt ook een evacuatiedoek-optie tot 300 kg, betreft deze Bariatric S-CAPEPOD). Dit voorkomt dat een hulpmiddel “op papier” werkt, maar in de praktijk niet belooft wat het moet doen.
Lees het volledige onderzoek
Voor de volledige methode, bevindingen en tabellen kun je hier de paper downloaden: Evacuation Study Hospital Genoa.
Speciale dank
Een speciale dank aan onze Italiaanse partner Synergica voor het faciliteren van dit onderzoek.